Zorg anders zien

Ogen openen en zien wat je tot nu toe niet zag, daar draait het om! Onlangs hebben Ilonka de Beer, Alexander Prinsen en ik het inkoopteam van de zorgorganisatie Ipse de Bruggen begeleid. Deze organisatie biedt bijzondere zorg aan mensen met een handicap. We waren te gast op hun landgoed Ursula in Nieuwveen, middenin het groene hart; wat een mooie locatie! Kinderboerderij, bakker, zwembad en plantenkas en overal ontmoetten we bijzondere mensen.

Systeemdenken

Na een eerdere workshop was het inkoopteam in groepen aan de slag gegaan om op de landgoederen Ursula en de Hooge Burch in Zwammerdam te praten over duurzame verbeteringen en de kansen in kaart te brengen. En kansen zagen ze! Van hergebruik van restmaterialen en het verminderen van vervoersbewegingen tot werk voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Het systeemdenken van de blauwe economie gaf ze de inspiratie om op zoek te gaan naar meervoudige voordelen en die bijvoorbeeld te vinden in bijen houden, groenteteelt en een fruitboomgaard. Op kleine schaal compost maken kan nuttig zijn voor het landgoed, vermindert afvalstromen, levert werk op en is educatief.

Overvloed

En zo zie je maar: een inkoopafdeling is meestal bezig met de kostenkant. Besparen, besparen en nog eens besparen. Maar waarde creëren is leuker en kan veel opleveren. Het is het verschil tussen schaarste en overvloed. Als we de taart groter maken, is er voor iedereen genoeg. Een inkoopafdeling heeft goed inzicht in alle materiaalstromen in de organisatie en is daarom een prima startpunt om anders te gaan kijken.

Vleugels

Dit project bij Ipse de Bruggen heeft ons geleerd dat het heel nuttig is om directies te ondersteunen in het maken van hun duurzaamheidsdoelen, maar dat het zeker zo functioneel is om teams te inspireren en in beweging te krijgen. De medewerkers maken het verschil. En als zij gaan zien wat ze voorheen nog niet zagen dan krijgt de organisatie vleugels! Ipse de Bruggen kan nu het luchtruim kiezen…

Is jouw zorgorganisatie of inkoopafdeling ook toe aan wat Blauwe inspiratie? Neem gerust contact op.

Ontdekking van Groningen

In november 2013 werd de eerste stap gezet in de Ontdekking van Groningen. En wat voor een stap: een megasprong! Een dag na het debat met Gunter Pauli, Jan Rotmans en Aard Groen was het tijd voor voeten in de modder en aan de slag. Tientallen Groningers van allerlei pluimage namen deel aan de brainstormsessie met Gunter Pauli. Problemen werden in kaart gebracht, uitgeplozen en groter gemaakt. Daarnaast werd gekeken naar alles wat lokaal aanwezig is: van kolencentrale tot universiteit, van creatieve ontwerpers tot boeren. Tenslotte is de filosofie van de Blauwe Economie dat we in basisbehoeften voorzien met dat wat lokaal aanwezig is. En dat is altijd meer dan iedereen denkt.

Alle problemen en nuttige waarden werden opgeschreven, waarna Gunter er als een ware alchemist goud van maakte. Hij legde verbanden die niemand voorheen zag en kwam tot eens tuk of dertig business cases. Zes van deze cases werden geadopteerd door de aanwezige groep en zijn nu verder in ontwikkeling.

Brainstorm

Dit zijn:

  • Smart chemistry; waarin afvalstromen door middel van slimme chemie hun voedingstoffen prijsgeven
  • Alg-chemie; waarin de kolencentrale een rol gaat spelen om van Groningen een grote algenproducent te maken
  • Waardappelen; waarin aardappelschillen hun gewicht in goud waard worden
  • Tower of Power; waarin een watertoren de hoofdrol speelt
  • De Leefkamer; waarin alle groepen van de samenleving hun plek vinden en elkaar versterken
  • De Zwammerij; waarin paddenstoelen op koffiedrab worden geteeld en gezonde voedingswaarde centraal staat

Wordt vervolgd…

Summer school

Mijn eerste inspiratie voor de blauwe economie was een lezing van Gunter Pauli in 2012. De gedachte dat wij deel uitmaken van het totale ecosysteem en dat erover heersen daarom niet aan de orde is, sprak me aan. Systeemdenken als mogelijkheid om duurzame oplossingen niet duur te maken, dat boeide me. En omdat ik hiervan meer wilde weten, ben ik in de zomer 2013 naar de summer school van Blue Economy (BESS) in Pècs, Hongarije gegaan. In 2014 is er weer een nieuwe summer school, die ik van harte kan aanbevelen!

Want wat een geweldige ervaring was dat! Met een internationale groep mensen uit onder andere Indonesie, Thailand, China, Australie, Costa Rica, Canada, Zweden, Belgie en Spanje hebben we kunnen sparren en zijn we door onze leraren door de mangel gehaald. Mijn wereldbeeld is compleet verschoven. Alles wat ik tot nu toe gewoon heb gevonden, is niet meer zo gewoon. Behalve van Gunter Pauli kregen we les van hoogleraren uit Duitsland, Italie en Hongarije. Mijn ingang tot het grote internationale netwerk was geopend. Ik heb twee weken lopen stuiteren en ik heb vrienden voor het leven ontmoet. Een aanrader dus…

Ik voel me bevoorrecht om deel uit te maken van Nederland in beweging naar een blauwe economie. Krachtige ideeen, inspirerende mensen en een cooperatieve gedachte. Het is soms chaos, we weten absoluut niet waar het heen gaat, maar we zijn in beweging en ik weet zeker dat we op weg zijn naar een mooiere wereld waar ook voor kinderen en kleinkinderen een goed leven op deze waardevolle blauwe knikker mogelijk is.

Tja, wat is het eigenlijk, die blauwe economie? Het filmpje van de simple show geeft een eerste kijkje in de keuken.

Wat is blauwe economie?

Leer over afvalstromen die worden hergebruikt, systeemdenken en de regels van het spel veranderen.

It always seems impossible until it is done… (Nelson Mandela)

Zwammen kweken op koffiedrab

In november 2013 vond de eerste zwammenworkshop van de lage landen plaats. Twee dagen lang kreeg een bijzondere groep mensen les van Ivanka Milenkovic, directeur van Ekofungi, de grootste zwammenkwekerij op koffiedrab van Europa. Het kweken van paddestoelen op koffiedrab is inmiddels het paradepaardje van de blauwe economie en gelukkig zijn de experts bereid om hun kennis te delen en nieuwe mensen op te leiden in dit vakgebied. Concurrentie hoeven ze van elkaar ook niet te vrezen, want alle blauwe economiebedrijven richten zich op de lokale markt. Dankzij afwijkende marktomstandigheden zullen al deze bedrijven dus anders zijn en hun markt op hun eigen manier benaderen.

In een blauwe economie worden afvalstromen hergebruikt op een manier die zoveel mogelijk extra waarde creeert. Als we weten dat koffiebonen slechts voor 0,2% worden gebruikt voor het maken van koffie en dat de rest van deze geweldige plant wordt weggegooid dan snap je ook dat het hoognodig is dat we nieuwe mogelijkheden ontwikkelen voor het gebruiken van deze grondstof. Het kweken van zwammen is één mogelijkheid en deze werd bij Rotterzwam uitgebreid behandeld. Andere opties die op dit moment hun opmars maken, zijn koffie in kleding (geuropname en UV bescherming) en schoenen.

De rol van Alexander Prinsen (nu op wereldreis op zoek naar blauwe voorlopers, zijn blog is een echte aanrader) en mijzelf was het bijspijkeren van inhoudelijke kennis over de blauwe economie. ’s Middags hebben we een aanvullende workshop verzorgd over het maken van business modellen, essentieel voor commercieel succes van de nieuwe paddestoelenbedrijven.

Ik volg de nieuwe ontwikkelingen op de voet en wens de kersverse ondernemers alle succes toe!